فلسفه مدرن اولیه - دکارت و خردگرایان با جیمز دی. رید

بررسی دوره

از قرن 17 تا 18، اندیشمندان جسور، اقتدار سنت‌های باستانی را کنار گذاشتند و عقل را به عنوان ابزار اصلی برای درک جهان پذیرفتند. دیگر اعتقادات سنتی مانع آنها نمی‌شد. بلکه آنها تنها با استفاده از عقل به جستجوی دانش پرداختند. این خردگرایان، در میان فلاسفه مدرن اولیه، شامل رنه دکارت، باروک اسپینوزا و گوتفرید ویلهلم لایبنیتس بودند، پیشگامانی که پاسخ‌های آنها به سؤالات عمیق، امروزه همچنان مرتبط است:

• آیا ما می‌توانیم به طور قطع بدانیم چه چیزی حقیقت دارد؟ با به‌کارگیری ابزارهای عقل، خردگرایان تلاش کردند یک پایه مطمئن برای دانش ایجاد کنند که به تحولات فکری، علمی و مذهبی زمان خود پاسخ دهد.
• آیا ما واقعاً آزاد هستیم؟ مشکل اراده آزاد، این اندیشمندان را رنج می‌داد، چنانکه امروز بسیاری از فلاسفه و دانشمندان را رنج می‌دهد. آیا اعمال ما به وسیله قوانین طبیعی یا الهی تعیین می‌شود، یا می‌توانیم بر اساس اختیار خود عمل کنیم؟
• آیا خدایی یا قدرتی بالاتر وجود دارد؟ در عصری که وجود خدا فقط فرض می‌شد، خردگرایان به دنبال استقرار وجود خدا یا یک جوهره بنیادین با استفاده از دلایل منطقی بودند.

جنبش خردگرایی همچنین شامل دیگر اندیشمندان نوآور، مانند پرنسس الیزابت بوهم، لیدی آن کانوی و نیکلا مالبرانش بود، که هر یک دیدگاه‌های منحصربه‌فردی در مورد تعامل میان ذهن و بدن، ماهیت ماده و نقش خدا در درک انسان ارائه دادند.

دوره «فلسفه مدرن اولیه - دکارت و خردگرایان» به بررسی تمام این شخصیت‌های برجسته در 12 درس فکری غنی نیم ساعته می‌پردازد که توسط مدرس برنده جوایز، جیمز دی رید، استاد فلسفه در دانشگاه ایالتی متروپولیتن دنور ارائه می‌شود.

پرفسور رید نشان می‌دهد که چگونه دکارت، اسپینوزا، لایبنیتس و دیگر فلاسفه مدرن اولیه به عنوان پلی بین مکتب اسکولاستیک در اواخر قرون وسطی و اندیشمندان عصر روشنگری در قرن 18، مانند دیوید هیوم، عمانوئل کانت، جان لاک و ولتر که به طور مستقیم به آثار خردگرایان پاسخ می‌دادند، عمل می‌کنند. این قوس وسیع از ایده‌ها، این دوره را برای درک تکامل اندیشه در فلسفه غرب ارزشمند می‌سازد.

شاهد تولد ذهن مدرن باشید

توسعه فلسفه مدرن اولیه به طور تصادفی با انقلاب علمی همزمان نشد، که توسط کپلر و گالیله و دیگران رهبری می‌شد. این دو جنبش با هم، پایه‌گذار یک جهان کاملاً مدرن شدند که مبتنی بر عقل، تحقیق سیستماتیک، شواهد تجربی و دیدگاه روزافزون سکولار از جهان است که بر آزادی انسان تأکید می‌کند. از این رو، شرکت در این دوره مانند شاهدی بر تولد ذهن مدرن است. برای مثال:

• دکارت - او به طور مشهور خود را از همه باورهایش دور کرد تا از نو دانشش را بنا کند و به این نتیجه رسید که یکی از معدود چیزهایی که نمی‌توانست در مورد آن شک کند، وجود خود به عنوان یک موجود متفکر بود.
• اسپینوزا - با رد مفهوم خدای شخصی، اسپینوزا نتیجه‌گیری کرد که خدا و طبیعت یکی هستند و تحت قوانین تغییرناپذیر یکسانی اداره می‌شوند، نگاهی مکانیکی که یک چشم‌انداز علمی را ترویج کرد.
• لایبنیتس - با باور به یک جهان هماهنگ، لایبنیتس پیشنهاد کرد که واقعیت از مواد ساده یا مونادها تشکیل شده است که هر یک منعکس‌کننده کیهان هستند، نگاهی که بر جستجوی اصول بنیادی تأکید دارد.

علاوه بر این، دکارت همچنین سهمی بنیادینی در ریاضیات با توسعه هندسه تحلیلی داشت، در حالی که لایبنیتس به همراه نیوتن، حساب دیفرانسیل و انتگرال را مشترکا توسعه دادند. هر دو شاخه ریاضیات در علوم تجربی بسیار مفیدند و هر دو محصول نگاه خردگرایانه هستند.

درک جامع از واقعیت

با این حال، خردگرایان همه نظرات یکسانی نداشتند. بیشتر آنها دوگانگی دکارت میان ذهن و بدن به عنوان مواد مجزا، که او از طریق خودگرفتگی رادیکال خود به آن رسید را به چالش کشیدند. در حالی که دکارت، اسپینوزا و لایب‌نیتس هر یک خدا را در سیستم‌های خود گنجاندند، دیگر فلاسفه که در این دوره بررسی می‌شوند، نقش فعال‌تر و بی‌واسطه‌ای برای خدا در نظر گرفتند:

• پرنسس الیزابت بوهم - دوست نزدیک و هم‌اندیش دکارت، الیزابت ابعاد احساسی و روانشناختی زندگی انسانی را مورد بررسی قرار داد و توجه خاصی به نقش الهی در سعادت انسان داشت.
• لیدی آن کانوی - یک اشراف‌زاده انگلیسی با تمایل عرفانی، کانوی پیشنهاد کرد که همه موجودات خلق شده، افرازاتی از یک ماده الهی واحد هستند و به یک جهان زنده و پویا که تحت تأثیر اراده الهی قرار دارد، اشاره می‌کند.
• نیکلا مالبرانش - یک کشیش کاتولیک، مالبرانش بر دوگانگی دکارتی تأکید کرد و اندیشه «اقتضاگرایی» یا «اصالت علت موقعی» را پیشنهاد داد که خدا را به عنوان واسط حقیقی تمام تعاملات میان ذهن و بدن معرفی می‌کند.

«فلسفه مدرن اولیه - دکارت و خردگرایان» همچنین ارتباطاتی با اندیشمندان پس از روشنگری دارد. به عنوان مثال، فلاسفه آلمانی ادموند هوسرل و مارتین هایدگر، که هر دو در نیمه اول قرن 20 فعال بودند، به شدت تحت تأثیر لایبنیتس قرار گرفتند. همچنین نظریه‌پردازان اگزیستانسیالیست مانند سورن کیرکگارد، فردریش نیچه، ژان پل سارتر و موریس مرلوا-پونتی که از قرن 19 تا 20 فعالیت می‌کردند، درباره گفتگوهای انتقادی خود با فلاسفه خردگرا مانند دکارت نوشتند.

پرفسور رید خاطرنشان می‌کند که هدف فلسفه «واضح کردن، درک کردن و توضیح دادن کل آنچه می‌توان گفت هست.» می‌باشد. بر خلاف علوم ویژه یا تخصصی، فلسفه با این موضوع سروکار دارد که همه چیزها چگونه می‌توانند در کنار هم مطرح شوند. این درک جامع از واقعیت، پروژه‌ای بوده که فلاسفه در طول تاریخ در پی آن بوده‌اند. با این حال، این خردگرایان بودند که تحت تأثیر موفقیت‌های انقلاب علمی و جدی به واسطه جنگ‌های مذهبی ناشی از اصلاحات پروتستان، اولین تلاش را برای ایجاد یک چارچوب متحد و سیستمی، مبتنی بر عقل، انجام دادند که به توضیح وابستگی متقابل تمامی جنبه‌های وجود - فیزیکی، ذهنی و الهی - پرداخته‌اند.

ما از آن زمان تاکنون بر اساس بینش‌های آنها پیش رفته‌ایم.

دروس دوره

فلسفه در آستانه عصر مدرن

شما جو فکری قرون 16 و 17 را بررسی می‌کنید، زمانی که فلسفه مدرن اولیه آغاز شد. چه چیزی این جنبش فلسفی را مدرن می‌سازد؟ و چه ارتباطی با فلسفه باستانی و قرون وسطایی دارد؟ پرفسور رید پیش‌نمایشی از اندیشمندان مورد بررسی در دوره ارائه می‌دهد و ارتباط آنان با انقلاب علمی در حال انجام و اصلاح همزمان که در حال تقسیم مسیحیان بود، را بررسی می‌کند.

کتاب در جستجوی یقین اثر رنه دکارت

رنه دکارت، پیشگام فلسفه مدرن اولیه، هدف خود را تشکیل پایه‌ای برای دانش قرار داده بود که کاملاً قطعی باشد. شما زنجیره‌ای از استدلال‌ها در تاملات او بر فلسفه اولی را ردیابی می‌کنید که او را به حقیقت خودآشکار وجودش به عنوان یک موجود متفکر می‌رساند. بر این اساس، او وجود خدا را ثابت می‌کند. شما به دیگر نتایج رسیده دکارت در این اثر فوق‌العاده ظریف نگاهی می‌اندازید.

روش و انگیزه‌های دکارت

چرا دکارت به یقین اینقدر وسواس داشت؟ شما عمیقا به «گفتمان در روش» می‌پردازید که شامل یک اتوبیوگرافی فکری است. یک گام کلیدی، وقتی بود که او زمانی را به تنهایی در اتاقی گرمایشی گذراند و به این نتیجه رسید که یک فرد تنها زمانیکه از عقل استفاده می‌کند، می‌تواند به حقیقت نزدیکتر شود تا اینکه از انبوهی از آموخته‌ها در تمام کتاب‌ها بهره ببرد. شما استنتاجات انقلابی او را با به‌کارگیری این روش، دنبال می‌کنید.

اخلاق دکارت و الیزابت بوهم

در گفتمان خود، دکارت یک کد اخلاقی موقت را ترسیم می‌کند، اما توسعه کامل سیستم اخلاقی او از طریق مکاتبه‌اش با پرنسس الیزابت بوهم ظهور می‌کند. او یک فیلسوف بااستعداد است که سؤالات چالش‌‌برانگیزی را مطرح می‌کند که او را وادار به اصلاح دقیق ایده‌هایش می‌نماید. گفتگوی آنها با تأکید قابل توجه بر اخلاق کاربردی، خوشبختی، فضیلت، احساسات و اشتیاق را مورد بررسی قرار می‌دهد.

متافیزیک حیات‌گرایانه لیدی آن کانوی

آثار دکارت باعث شدند تا لیدی آن کانوی، یک اشراف‌زاده و فیلسوف انگلیسی منزوی، ایده‌های خود را مطرح کند که بین متافیزیک، اخلاق و الهیات در تضاد تیز با سیستم دکارت پل می‌زند. با تکیه بر رساله منتشر نشده‌اش پس از مرگ، دکتر رید خلاصه‌ای از نقد تأثیرگذار او بر دوگانگی دکارتی و مفهوم حیات‌گرایانه‌اش از تمام واقعیت که تناسخ را در نظر می‌گیرد، ارائه می‌دهد.

باروک اسپینوزا درباره خدا و طبیعت

در حالی که دکارت استدلال می‌کند که ذهن و بدن دو ماده متمایز هستند، باروک اسپینوزا مدعیست که تنها یک ماده وجود دارد که آن را خدا یا طبیعت می‌نامد. همه موارد دیگر، از جمله ذهن و بدن، حالت‌ها یا ابرازهای این یک ماده هستند. خدا در نظر اسپینوزا یک موجود شخصی نیست، بلکه یک ماده بی‌نهایت و غیرشخصی است که تمام واقعیت را شامل می‌شود.

اسپینوزا درباره ذهن و احساسات

شما مطالعه اخلاق اسپینوزا با تمرکز بر فلسفه ذهن او، به ویژه نظریه احساساتش را ادامه می‌دهید. اسپینوزا معتقد بود که علیرغم طبیعت ناهموارشان، احساسات از تصادفی یا غیرمنطقی بودن دور هستند. بلکه، آنها بخشی از نظم طبیعی هستند که از برخورد با اشیا یا وقایعی بیرونی ناشی می‌شوند که بر بدن تأثیر می‌گذارند و به نوبه خود بر ذهن تأثیر می‌گذارند. این دیدگاهی بسیار نوآورانه در آن زمان بود.

اسپینوزا درباره بردگی و آزادی

نظریه احساسات اسپینوزا به حساب او از بردگی و آزادی منتهی می‌شود. بردگی به اقداماتی ارتباط دارد که بر اساس آنها هیچ کنترلی نداریم، در حالی که آزادی به رهایی از احساساتی مربوط می‌شود که ما را اسیر کرده‌اند. این دو راه زندگی متضاد را نشان می‌دهد - یکی که به ناامیدی و رنج منجر می‌شود و دیگری که بر اساس رضایت و آرامش برقرار است. مورد دوم هدف اساسی اخلاق او است.

«اقتضاگرایی» یا «اصالت علت موقعی» از نیکلا مالبرانش

پس از مطالعه دکارت، کشیش و فیلسوف نیکلا مالبرانش با دیدگاه اسکولاستیک قرون وسطی که تحت تأثیر ارسطو بود، جدایی گزید و دکترین خود درباره «اقتضاگرایی» یا «اصالت علت موقعی» را توسعه داد. این موضوع، نظرات متافیزیک دکارتی را با دیدگاهی از مداخله الهی در هم آمیخته است. اگرچه ریشه‌اش در چارچوب خداباوری است، اما ایده‌های مالبرانش تأثیر زیادی بر اندیشمندان بعدی سکولار مانند هیوم و کانت گذاشت.

گوتفرید ویلهلم لایبنیتس درباره حقیقت و هستی

به عنوان هم‌بنیان‌گذار حساب دیفرانسیل و انتگرال با نیوتن، گوتفرید ویلهلم لایبنیتس بهترین فرد شناخته‌ شده در مقام فیلسوفی است که یک توضیح هماهنگ از واقعیت ساخت. او اجزای توضیحی خود را مونادها نامید، موجودات غیرقابل تقسیم و غیرمادی که وجود، ادراک، آگاهی و سایر پدیده‌های طبیعی را توجیه می‌کنند و نقش کلیدی در درک لایبنیتس از حقیقت ایفا می‌کنند. شما این سیستم قدرتمند و ظریف را بررسی می‌کنید.

لایبنیتس درباره اخلاق و مسئله شر

در طنز خود «فصل کنج»، ولتر به تمسخر ایده لایبنیتس پرداخت که خدا «بهترین جهان ممکن» را خلق کرده است. چه چیزهایی باعث شد لایبنیتس به این نتیجه برسد و چگونه درباره کمبودهای واضح جهان، به ویژه شر، روایت می‌کند؟ شما تمایز او بین انواع مختلف شر: متافیزیکی، فیزیکی و اخلاقی را بررسی می‌کنید و نظرات او درباره آزادی، انتخاب اخلاقی و تمایل به کمال را در نظر می‌گیرید.

خردگرایی دیروز و امروز

در این آخرین درس، پرفسور رید می‌پرسد که چگونه اندیشمندان معرفی شده در این دوره بر بحث‌های امروز روشنایی می‌بخشند. با وجود اینکه فلاسفه مدرن اولیه غالباً با یکدیگر اختلاف نظر دارند، آنها به عقل به عنوان تنها امید برای روشی بیشتر واقعی برای ساکن شدن در جهان اعتقاد دارند. آنها به عنوان فلاسفه، پذیرفته‌اند که در موضوعات مهم فلسفی بنیادین، افراد دارای استدلال باید آزاد باشند تا اختلاف نظر داشته باشند.